Dwór Zieleniewskich Trzebinia

W samym sercu Trzebini, przy ulicy Piłsudskiego, stoi zabytkowy dwór z XIII wieku, który dziś pełni rolę centrum kulturalnego miasta. To miejsce z prawdziwą historią – od średniowiecznej wieży strażniczej, przez rezydencję szlachecką, aż po współczesną scenę koncertową i restaurację w piętnastowiecznych piwnicach. Dwór Zieleniewskich to nie tylko zabytek do oglądania z zewnątrz, ale żywe miejsce, gdzie można posłuchać jazzu, zobaczyć wystawę czy po prostu napić się kawy w otoczeniu staropolskiej architektury.

Historia dworu – od strażnicy do centrum kultury

Początki tego miejsca sięgają XIII wieku, choć pierwszy murowany budynek powstał prawdopodobnie dopiero w drugiej połowie XIV wieku, gdy właścicielem Trzebini był Dziersław Karwacjan. Wcześniejsze zabudowania były drewniane. Co ciekawe, w początkowej formie dwór miał charakter wieży mieszkalnej o funkcji strażniczej – pilnował drogi z Olkusza do portu wiślanego w Okleśniej, którą transportowano rudy ołowiu i srebra.

Obecny kształt budynek uzyskał w XVIII wieku. W XV wieku powstał tu obronny dwór Klausa Kesingera, później był rezydencją rodu Trzebińskich. Ostatnimi prywatnymi właścicielami byli Paulina i Marian Zieleniewscy, którzy kupili dobra trzebińskie w 1920 roku. Para z Borysławia nabyła dwór w opłakanym stanie i w latach 1925-1929 przeprowadziła kapitalny remont, zmieniając układ pomieszczeń, dobudowując taras od strony wschodniej i balkon na pierwszym piętrze.

Piwnice dworu są starsze niż główna bryła budynku – pochodzą z XV wieku i zachowały oryginalne sklepienia kolebkowe. Dziś mieści się w nich stylowa restauracja.

W 1983 roku dwór odkupił Skarb Państwa od pełnomocnika ostatniego członka rodziny Zieleniewskich – Zbigniewa. Od 1991 roku obiekt należy do gminy Trzebinia. Odbudowa, którą zainicjował Społeczny Komitet Renowacji Dworu Zieleniewskich, zakończyła się w 1996 roku. Na poddaszu powstały wtedy pokoje hotelowe, a dwór otworzył podwoje jako instytucja kultury.

Architektura w stylu staropolskim

Dwór wzniesiony na planie prostokąta to klasyczny przykład staropolskiej rezydencji. Murowany, piętrowy budynek nakryty jest łamanym dachem mansardowym, nazywanym dachem polskim. Od frontu prowadzi do niego czterokolumnowy portyk z trójkątnym frontonem – charakterystyczny element architektury dworskiej.

Budynek otacza park o powierzchni 2,5 hektara. Wśród drzewostanu wyróżniają się prawdziwe perły – sześć drzew ze statusem pomników przyrody. Są wśród nich lipy, wiązy i kasztanowce, w tym rzadki kasztanowiec żółty. To dorodne okazy o obwodzie ponad 3 metry i wysokości około 30 metrów. Dróżki przecinające park i ławeczki sprawiają, że to ulubione miejsce spacerów mieszkańców.

Co można zobaczyć i zrobić w Dworze Zieleniewskich

Dwór funkcjonuje dziś jako Trzebińskie Centrum Kultury i oferuje naprawdę sporo. Główną atrakcją jest bogaty kalendarz wydarzeń kulturalnych – koncerty jazzowe, recitale, spektakle, wystawy malarstwa i rzeźby, spotkania z artystami. Na scenę dworu zapraszano między innymi Danutę Rinn, Grzegorza Turnaua, Annę Marię Jopek, Magdę Umer, Cezarego Pazurę, Justynę Steczkowską czy Stanisława Sojkę.

Latem w parku przy dworze organizowane jest plenerowe kino. Pod gołym niebem, w otoczeniu zabytkowych drzew, można bezpłatnie obejrzeć polskie komedie i filmy zagraniczne. To świetny pomysł na wieczór dla całej rodziny.

Wnętrza dworu podzielone są funkcjonalnie. W piwnicy mieści się restauracja i kawiarnia z piwniczką win, gdzie leżakują trunki z całego świata. Parter i pierwsze piętro przeznaczone są na działalność kulturalną – znajduje się tu reprezentacyjna Sala Lustrzana (10 x 7,80 m) z fortepianem, dwa mniejsze saloniki oraz sale wystawowe. Na poddaszu usytuowano pokoje hotelowe.

W Sali Lustrzanej odbywają się nie tylko koncerty i spektakle, ale też sesje Rady Miasta i przyjęcia weselne. To najbardziej reprezentacyjne pomieszczenie dworu.

Nocleg w zabytkowym dworze

Pokoje hotelowe na drugim piętrze mają ciekawe rozwiązanie architektoniczne – prawie wszystkie (oprócz apartamentu) są dwupoziomowe, połączone z poddaszem. Na dolnym poziomie znajduje się łazienka z prysznicem, szafa wnękowa i część wypoczynkowa. Poziom górny to sypialnia z biurkiem do pracy. Każdy pokój wyposażony jest w TV sat, telefon, radio i bezprzewodowy internet.

Do dyspozycji gości jest cztery pokoje jednoosobowe, dwa pokoje dwuosobowe z jedną dostawką, jeden pokój dwuosobowy z dwiema dostawkami oraz dwa apartamenty. Apartament składa się z trzech pomieszczeń urządzonych w stylu biedermeierowskim – łazienki, pokoju dziennego, sypialni z dwoma łóżkami i garderoby z rozkładaną kanapką. Łącznie dwór oferuje około 20 miejsc noclegowych.

Restauracja w średniowiecznych piwnicach

Restauracja i kawiarnia w piwnicach dworu to jedno z ciekawszych gastronomicznych miejsc w Trzebini. Przestronne, stylowe wnętrza z XV-wiecznymi sklepieniami tworzą wyjątkową atmosferę. W części kawiarnianej z barem można napić się aromatycznej kawy, spróbować lodowych deserów czy degustować wysokogatunkowe alkohole.

To dobre miejsce zarówno na spotkania biznesowe, jak i towarzyskie. Restauracja oferuje możliwość organizacji różnego rodzaju przyjęć.

Dla kogo jest Dwór Zieleniewskich

To miejsce ma naprawdę szeroką ofertę. Miłośnicy kultury znajdą tu koncerty od jazzu po muzykę klasyczną, wystawy sztuki współczesnej, spotkania autorskie. Rodziny z dziećmi mogą skorzystać z letniego kina plenerowego czy warsztatów plastycznych. Osoby zainteresowane historią docenią architekturę i opowieść o kolejnych właścicielach dworu.

Dwór służy też jako miejsce konferencyjne – pięć sal może pomieścić od 10 do 100 osób, co czyni go dobrą opcją na szkolenia, konferencje naukowe czy imprezy firmowe. Największa sala ma 100 m² powierzchni i mieści 100 osób w układzie teatralnym lub 80 podczas bankietu.

Park wokół dworu to z kolei przestrzeń dla spacerowiczów i wszystkich szukających chwili odpoczynku w zieleni. Nie trzeba kupować biletu na koncert, żeby skorzystać z uroków tego miejsca.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Lokalizacja: ul. Piłsudskiego 47a, 32-540 Trzebinia (współrzędne GPS: 50°9’53″N 19°28’14″E)

Ceny biletów na wydarzenia: różnią się w zależności od typu wydarzenia. Koncerty jazzowe kosztują około 60 zł, inne wydarzenia kulturalne od 30 zł. Wiele imprez, szczególnie latem (kino plenerowe, koncerty w parku), jest bezpłatnych. Aktualne ceny najlepiej sprawdzić na stronie Trzebińskiego Centrum Kultury lub pod numerem telefonu 32 612 2368.

Godziny otwarcia: Dwór jest otoczony parkiem dostępnym cały czas. Godziny otwarcia samego budynku zależą od kalendarza wydarzeń – najlepiej sprawdzić program na bieżąco. Recepcja hotelowa czynna 24 godziny na dobę.

Dojazd: Dwór znajduje się niedaleko centrum Trzebini, łatwo dojechać samochodem (parking przy obiekcie). Z dworca kolejowego w Trzebini to około 15 minut spacerem. Trzebinia ma dobre połączenia kolejowe z Krakowem (około 40 minut) i Katowicami.

Ile czasu przeznaczyć: Jeśli przyjeżdżasz na konkretne wydarzenie kulturalne, warto zarezerwować 2-3 godziny. Spacer po parku i zwiedzanie okolicy zajmie około godziny. Przy noclegu i kolacji w restauracji można spędzić tu cały wieczór.

Kontakt: tel. 32 612 2368 (Dwór Zieleniewskich), strona internetowa prowadzona przez Trzebińskie Centrum Kultury zawiera aktualny kalendarz wydarzeń.

Od lipca 2011 roku Dwór działa w strukturach Trzebińskiego Centrum Kultury, natomiast działalność restauracyjną i hotelową prowadzi firma Lir – właściciel Hotelu Lir w Trzebini. Od 2008 roku Dwór Zieleniewskich jest członkiem Małopolskiego Forum Kultury.